En Az İlçesi Olan İl Neresi? Sosyal Adalet ve Çeşitlilik Açısından Bir Bakış
Türkiye’deki iller, farklı coğrafi ve kültürel özelliklere sahip olup, her biri kendi dinamikleriyle öne çıkar. Ancak, bazı illerin diğerlerinden daha farklı özellikleri vardır. Mesela, Türkiye’nin en az ilçesi olan il, Bayburt. Bu il, sadece 8 ilçeden oluşuyor ve diğer illere göre nüfus ve yerleşim açısından daha az yayılmaya sahip. Peki, bu durum, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ne gibi etkiler yaratıyor? Bu yazıda, Bayburt’un az sayıda ilçesi olmasının farklı toplumsal gruplar üzerindeki etkilerini ele alacağım.
Bayburt’un Yapısı ve Az İlçesinin Etkisi
Bayburt, çoğunlukla kırsal alanlardan oluşan bir il. Bu durum, özellikle sosyal adalet ve çeşitlilik açısından bazı eşitsizlikleri beraberinde getiriyor. Farklı yaşam biçimlerine sahip olan köyler ve mahalleler arasında, ekonomik, kültürel ve hatta cinsiyet temelli farklar gözlemlenebiliyor. Türkiye’deki büyükşehirlerdeki gibi, sosyal hizmetlere kolay erişim ve çeşitlilik bakımından daha avantajlı bir ortam bulunmuyor. İşte bu, özellikle kadınlar ve azınlıklar için bir engel olabilir.
Örneğin, İstanbul’da, toplu taşıma araçlarında çeşitlilik görmek, farklı toplumsal gruplarla iletişim kurmak günlük hayatta çok daha yaygın. Ama Bayburt’ta durum farklı. Bir kadının ya da farklı bir kimliğe sahip bir bireyin rahatlıkla sosyal ortamda görünür olması, bazen küçük topluluklarda daha zor hale gelebilir. Toplumun büyük kısmı, geleneksel bakış açılarından ötürü çeşitliliği hoşgörüyle karşılamayabiliyor.
Sosyal Hizmetlere Erişim ve Kadınlar
Bayburt’ta ilçelerin az olması, aslında merkezi yönetimin sunduğu sosyal hizmetlere erişimin de sınırlı olduğu anlamına geliyor. Kadınlar, özellikle kırsal alanlarda yaşayanlar için bu durum daha da zorlayıcı olabilir. İstanbul’da, kadınlar için açılan sığınma evleri, kadın destek merkezleri ve sağlık hizmetleri çok daha erişilebilirken, Bayburt’ta bu hizmetlere ulaşım daha sınırlıdır. Bu durum, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini daha da derinleştirebilir. Kadınların, iş gücüne katılımı ya da toplumsal alanda etkin rol alabilmeleri, sınırlı fırsatlar nedeniyle zorlaşabilir.
Kendi çalıştığım sivil toplum kuruluşunda, kırsaldan gelen kadınların yaşam koşullarını sıkça gözlemleme fırsatım oldu. Birçok kadın, eğitim ya da sağlık hizmetleri gibi temel ihtiyaçları karşılamak için büyükşehirleri tercih ediyor. Oysa, Bayburt gibi illerde, bu hizmetlerin sınırlı olması, kadınları daha fazla evde kalmaya, geleneksel rollere daha yakın bir yaşam sürmeye zorlayabiliyor.
Az Sayıda İlçe ve Çeşitli Toplumsal Gruplar
Bayburt, kültürel çeşitlilik açısından da zayıf bir yapıya sahip. İstanbul’daki gibi farklı etnik ve dini grupların yoğun olduğu bir ilde yaşamıyorsanız, bu çeşitliliği yerel düzeyde pek göremezsiniz. Bayburt’ta, kültürel zenginlik daha dar bir alanda şekillenir. Bu durum, kimliklerin daha katı bir biçimde tanımlanmasına yol açabilir. Birçok insan, farklılıkları görmezden gelme ya da anlamama eğiliminde olabilir. Çeşitliliği kutlamak ya da hoşgörüyle yaklaşmak, İstanbul’da ya da başka büyükşehirlerde olduğu kadar yaygın olmayabilir.
İstanbul’da, metrobüslerde veya sokaklarda etnik kökeni, cinsiyeti ya da yaşam tarzı farklı olan insanları görmek sıradan bir durumdur. Fakat Bayburt’ta, bir kişinin farklı bir kimlik sergilemesi, bazen bir tepkiyle karşılaşabilir. Toplumun küçük yapısı, bu tür farklılıkları daha az kabullenme eğiliminde olabilir. Ancak, şunu da unutmamak gerek: Küçük yerleşim yerlerinde, insan ilişkileri daha yakın olduğu için, bazen bu tür farklar daha kolay tolere edilebilir.
İşyerlerinde Sosyal Adalet ve Çeşitlik
Bayburt’taki işyerlerinde, çeşitliliğin eksikliği ve cinsiyet eşitsizliği de dikkat çeken başka bir noktadır. Büyükşehirlerde kadınların çeşitli sektörlerde çalışma imkânı ve kariyer yapma fırsatları artarken, Bayburt’ta genellikle erkeklerin hakim olduğu iş kolları ve işletmeler öne çıkmaktadır. Kadınların, girişimci olabilmesi ya da iş gücüne katılımı, bazı toplumsal engeller nedeniyle zorlaşabilir.
Ayrıca, kırsal bölgelerdeki kadınların, sosyal hizmetlere ve iş gücü piyasasına daha az entegre olmaları, onlara daha sınırlı fırsatlar sunar. Bayburt’un ilçelerinin az olması, iş gücü çeşitliliğini de sınırlayabilir. Bu da, toplumsal eşitsizliği daha görünür hale getirebilir.
Sonuç: Değişim İçin Adımlar
Bayburt’un ilçelerinin az olması, aslında bir bütün olarak toplumun sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamını doğrudan etkileyen bir durumdur. Az sayıda ilçe, toplumsal çeşitliliği kısıtlayabilir ve bazı gruplar için eşitsizlik yaratabilir. Bununla birlikte, küçük yerleşim yerlerinde de sosyal adalet ve çeşitlilik için farkındalık yaratmak mümkündür. Bu, eğitim, sosyal hizmetlerin artırılması ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ortadan kaldırılması için yapılacak çalışmalarla sağlanabilir.
Bireysel düzeyde, toplum olarak çeşitliliği ve sosyal adaleti kutlamak için adımlar atabiliriz. Kendi deneyimlerimden yola çıkarak, büyükşehirlerde çeşitliliği görebilirken, küçük şehirlerde bu farkların fark edilmemesi, toplumsal duyarlılığı artırmanın önemini gözler önüne seriyor. Hep birlikte, daha adil ve eşitlikçi bir toplum için çalışmak, her bireyin hakkıdır.